Stok Yönetimi Danışmanlığı ve Stok Optimizasyonu

Fazla stok alan tüketir, sermayeyi bağlar, sayım yükünü ve miad riskini artırır. Yetersiz stok ise müşteriye “elimizde yok” demek anlamına gelir. Doğru stok seviyesi ikisinin ortası değil, hizmet seviyesi hedefinize ve talep değişkenliğinize göre hesaplanan bir değerdir.

Stok yönetimi danışmanlığında iki ayrı problemi ayırarak ele alıyoruz. Birincisi doğruluk: sistemdeki rakam ile rafta duran miktar birbirini tutuyor mu? İkincisi politika: hangi üründen ne kadar tutulmalı, ne zaman sipariş verilmeli? Doğruluk sağlanmadan politika kurmak işe yaramıyor, çünkü hesap yanlış veriyle yapılıyor. Bu yüzden çalışmayı her zaman doğruluk ölçümüyle başlatıyoruz. İkisi birlikte ele alındığında ortaya çıkan iş bir stok optimizasyonu çalışmasıdır: ürünler sınıflandırılır, her sınıf için ayrı sipariş ve sayım politikası kurulur.

Bu hizmet kimin için?

• Sayım sonuçları sistemle tutmuyor
• Aynı üründe hem fazla stok hem stoksuz kalma yaşanıyor
• Ölü ve yavaş dönen stok birikiyor
• Yıl sonu sayımı operasyonu günlerce durduruyor

Çalışma kapsamı

Stok doğruluğu: fark nerede oluşuyor?

Stok farkı bir anda ortaya çıkmaz; gün içinde yapılan yüzlerce işlemin birinde oluşur ve sayıma kadar görünmez. Farkın toplam tutarını konuşmak yerine nerede doğduğunu bulmak gerekiyor, çünkü aynı toplam fark dört farklı noktadan gelmiş olabilir ve her birinin çözümü farklı.

Doğruluk lokasyon bazında ölçülür

Toplam stok değeri üzerinden hesaplanan doğruluk oranı yanıltıcıdır: bir üründe eksik, diğerinde fazla olan farklar birbirini götürür ve tablo olduğundan iyi görünür. Anlamlı ölçüm, sayılan lokasyonların kaçında hiç fark bulunmadığını gösteren orandır. Bu ölçüm sertleştiği için ilk sonuçlar genellikle beklenenden düşük çıkar; ancak iyileştirmenin ilerlediğini gerçekten gösteren tek ölçüm de budur.

Yıl sonu sayımı yerine döngüsel sayım

Yılda bir kez yapılan büyük sayım operasyonu günlerce durdurur ve yıl içinde oluşan farkı geç gösterir. Döngüsel sayımda stok, sınıfına göre yıla yayılmış bir takvimle sayılır: hızlı hareket eden ürünler sık, yavaş hareket edenler seyrek. Gün içinde kısa bir zaman diliminde yapılabildiği için operasyonu durdurmaz ve fark oluştuğu haftada fark edilir. Stok farklarım var başlığı bu konuyu operasyon tarafından ele alıyor.

ABC ve XYZ: iki eksen, dokuz politika

ABC analizi ürünleri parasal önemine göre ayırır; tek başına kullanıldığında ise önemli bir şeyi atlar: talebin ne kadar öngörülebilir olduğunu. Yüksek cirolu ama düzenli talep gören bir ürünle, aynı ciroyu düzensiz sıçramalarla yapan bir ürün aynı stok politikasını kaldırmaz. XYZ ekseni bu değişkenliği ölçer. İkisi birleştiğinde ortaya dokuz hücre ve her hücre için farklı bir kural çıkar.

Sınıflar dönemsel olarak yeniden hesaplanmalı

Bir kez yapılan ABC-XYZ çalışması birkaç dönem sonra gerçeği yansıtmaz. Yeni ürünler devreye girer, kampanyalar talebi değiştirir, bazı ürünler sönümlenir. Sınıflandırmayı hangi veri aralığıyla ve hangi sıklıkla tekrarlayacağınızı da çalışmanın parçası olarak tanımlıyoruz; aksi halde politikalar eski bir fotoğrafa göre işlemeye devam ediyor.

Emniyet stoğu, yeniden sipariş ve ölü stok

Emniyet stoğu, belirsizliğe karşı tutulan tampondur. Ne kadar tutulacağı üç girdiye bağlıdır: talebin değişkenliği, tedarik süresinin değişkenliği ve hedeflenen hizmet seviyesi. Bu üçünden biri bilinmeden hesaplanan emniyet stoğu, aslında bir tahmindir.

Hizmet seviyesi bir karardır, verilmiş bir sayı değil

Hedef hizmet seviyesini yükseltmek stok maliyetini doğrusal değil, hızlanarak artırır. Bu yüzden hedefi tüm ürünler için tek bir oran olarak belirlemek pahalı bir tercih. Ürün grubuna göre farklı hizmet seviyesi hedeflemek, aynı bütçeyle daha yüksek müşteri memnuniyeti sağlıyor. Bu kararı işletmenin ticari önceliğiyle birlikte alıyoruz.

Tedarik süresinin değişkenliği çoğu zaman atlanır

Emniyet stoğu hesabında genellikle talep dalgalanmasına bakılır, tedarik süresinin kendisinin de dalgalandığı gözden kaçar. Ortalama tedarik süresi değil, gecikmelerin ne sıklıkla ve ne kadar olduğunun kaydı önemli. Tedarikçi bazında bu kaydı tutmak, çoğu işletmede emniyet stoğunu düşürmenin en hızlı yolu.

Ölü ve yavaş stok: önce karar, sonra yerleşim

Uzun süredir hareket görmeyen stok hem alan hem sermaye tüketiyor. Burada ilk adım listeyi çıkarmak değil, her kalem için kimin karar vereceğini belirlemek: iade, tasfiye, kampanya, hurda ya da bilinçli olarak tutmaya devam etme. Karar alınmadan yapılan yerleşim değişiklikleri ölü stoğu sadece daha uzak bir koridora taşıyor. Doğru stoklama yazımızda bu kararın arka planını ele aldık.

Nasıl çalışıyoruz?

1. Doğruluk ölçümüSistem stoğu ile fiziksel stok arasındaki farkın lokasyon bazında ölçülmesi
2. Hata kaynağı analiziFarkın nerede oluştuğunun (mal kabul, yerleştirme, toplama, sayım) tespiti
3. ABC / XYZ sınıflandırmaParasal önem ve talep değişkenliğine göre ürünlerin gruplanması
4. Politika tasarımıHer sınıf için sayım sıklığı, emniyet stoğu ve sipariş politikası
5. Döngüsel sayım kurulumuYıl boyunca dağıtılmış, operasyonu durdurmayan sayım planı

Politikayı kim işletecek?

Stok politikası, uygulanacağı yer belirlenmediğinde dokümanda kalıyor. Hesaplanan emniyet stoğu ve yeniden sipariş noktası değerlerinin sisteme girilmesi, kimin hangi sıklıkla gözden geçireceği ve istisnaların nasıl yönetileceği çalışmanın kapanış adımı. Bu tanım yapılmadan teslim etmiyoruz.

Ne teslim ediyoruz, neyi ölçüyoruz?

Takip ettiğimiz göstergeler

Stok çalışmasının sonucu tek bir rakamla değil, birbirini dengeleyen göstergelerle izlenir. Devir hızı yükselirken stoksuz kalma artıyorsa kazanç değil, risk transferi olmuştur.

Sık sorulan sorular